Bir Elinde Kılıç, Diğerinde Kitap:
Yetimlerin Babası Karabekir
Bugün, tarih kitaplarının genellikle sadece “Şark Fatihi” askeri kimliğiyle resmettiği, ancak ruhunun derinliklerinde muazzam bir eğitim neferi barındıran Kazım Karabekir Paşa’nın vefat yıl dönümü. Onu anarken sadece kazandığı zaferleri değil, o zaferlerin ardından inşa ettiği “insanlık kalesini” de konuşmamız gerekiyor.
Karabekir Paşa için zafer, sadece düşmanı topraktan atmak değil; cehaleti ve sahipsizliği bu milletin kaderinden silip atmaktı. Mondros sonrası her yerin karanlığa gömüldüğü o günlerde, Doğu Anadolu’nun sokaklarında sadece barut kokusu değil, savaşın en acı bilançosu olan binlerce sahipsiz çocuk vardı. İşte Karabekir’i “Paşa” yapan, sadece 15. Kolordu’nun başındaki otoritesi değil, o sokaklardaki 6.000 yetim evladı bağrına basan şefkatiydi.
Savaştan Sonra Başlayan Büyük Kavga: Eğitim
Ona göre asıl kavga silahlı çatışma bittiğinde başlıyordu. Erzurum ve Sarıkamış’ı adeta bir “çocuk kasabasına” dönüştürmesi, Türk eğitim tarihinin en özgün sayfalarından biridir. Sanayi Mektebi’nden Sıhhiye Mektebi’ne, otomobil kurslarından tiyatro salonlarına kadar kurduğu bu ekosistem, sadece bir bakım evi değil; onurlu, zanaat sahibi ve özgüvenli bireyler yetiştiren bir fabrikadır.
Bugün modern eğitimde “yaparak yaşayarak öğrenme” dediğimiz kavramı, Karabekir Paşa bundan yüz yıl önce Sarıkamış’ta bizzat uyguluyordu. Elinde çamurla çocuklara şekil veren, onlarla tiyatro sahneleri kuran, marşlar besteleyen bir komutan düşünün… İsmet İnönü’nün kendisine yazdığı mektuptaki o meşhur soru bugün hala yankılanıyor: “İçimizde senden daha payidar ve ebedi iş yapanımız var mıdır?”
Ayrım Gözetmeyen Bir İnsanlık Mirası
Onun mirasının en kıymetli parçalarından biri de kuşkusuz evrensel şefkatidir. Kendi evlatlarından ayırmadığı Türk yetimlerin yanı sıra, sahipsiz kalan Ermeni çocukları da korumuş, onların kendi dillerini ve dinlerini unutmadan yetişmeleri için Trabzon’daki Amerikan yetimhanesine yerleştirmiştir. Trabzon’daki o yetimlerin Paşa’ya hediye ettiği karakalem portre üzerindeki “Yetimler Babası” notu, bir askerin kazanabileceği en büyük madalyadır.
Kitap Bayramlarından Bugüne
Karabekir Paşa, bayramlarda şeker yerine kitap dağıtan, ağaç dikme bayramları organize eden, kütüphanelerin her kasabada ücretsiz olmasını savunan bir vizyonerdi. Hayatının “en zevkli başarısı” olarak nitelendirdiği şey, kazandığı meydan savaşları değil, binlerce bakımsız çocuğun geleceğini kurtarmaktı.
Vefatının bu yıl dönümünde, Karabekir Paşa’yı sadece toprakları kurtaran bir komutan olarak değil; bir neslin babası, bir irfan ordusunun kurucusu ve Gazi Kars’ın ebedi koruyucusu olarak minnetle anıyoruz.
Ruhu şad olsun.
Ercan ÖDÜL
Kars Veteriner Hekimleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı
